Feiten over hard en zacht licht

2 september 2021

Mijn naam is Michiel, en als cameraman weet ik dat je met mooie apparatuur mooie projecten kan draaien. De camera wereld is zich sneller aan het ontwikkelen dan ooit te voren. 4K Is een standaard geworden, slow motion opties zijn inbegrepen en qua kleuren kan je in de nabewerking makkelijk uit de voeten. Een goede camera en mooie lenzen zijn zeker weten ingrediënten om zowel een mooi stilstaand als bewegend beeld te maken. Helaas stopt het niet na het aanschaffen van alles rond de camera. Zo heb je ook nog rekening te houden met het licht. Je camera kan nog zo mooi zijn, maar om iets te maken wat visueel je aandacht trekt, moet je met licht gaan werken. En dat kan een probleem geven, want 1 lamp kan in sommige gevallen de kosten van een camera al dekken. Één videolamp van hoge kwaliteit kan in prijs al gauw oplopen boven de € 5.000,-  Je hebt dus ook nog eens lampen nodig, of kan het ook zonder lampen?

Op internet word je overladen met “soft vs hard light comparisons “. In veel van deze video’s leggen professionals uit dat het belangrijk is om in zacht licht te schieten. Vaak komen ze aan met grote lampen plus softboxen, bounce panels of scrimjims(apparatuur die van hard licht zacht licht kunnen maken). Het nadeel is dat ook deze opties voor de beginnende en zelfs gevorderde foto/videograaf erg prijzig zijn, en soms dus niet in budget liggen. Ook hoor je dat vrouwen mooier zijn in zacht licht en mannen hard licht makkelijker kunnen hebben.

Wat is precies het verschil tussen een harde lichtbron en een zachte lichtbron. Neem bijvoorbeeld een gloeilamp, “een peertje”. Als je deze boven een onderwerp hangt geeft dit een bepaald licht. Als je nu een diffuus scherm voor het peertje houdt heb je een groter licht oppervlak en hierdoor krijg je zacht licht. Oké, dus hoe groter de lichtbron hoe zachter het licht? Precies! Maar hoe zit dat dan met de zon? De zon is natuurlijk super groot, maar geeft geen zacht licht. We pakken dat peertje er weer bij. We halen het diffuus scherm weg. Naarmate je de afstand van het onderwerp tot de lichtbron vergroot of kleiner maakt verandert ook het licht. Hoe verder de lichtbron van het onderwerp staat hoe harder het licht. Hoe dichter de lichtbron bij het onderwerp des te zachter het licht. Maar al die moeite voor een zachte lichtbron, is dat wel nodig? Kunnen we niet zonder deze dure lampen en licht accessoires aan een project beginnen?

Hard licht kan voor problemen zorgen maar ook voor voordelen. Hard licht kan voor mooie strakke lijnen zorgen als je er mee weet te werken. Hard licht heeft geen “falloff” (licht dat zich om het onderwerp heen vouwt) omdat het een kleine bron heeft. Hierdoor krijg je meer strakke en harde lijnen het verschil tussen belicht en niet belicht is dus goed te zien. Veel professionals vinden dit fijn. Een ander  voordeel van hard licht is dat je er redelijk makkelijk zacht licht van kan maken, bij zacht licht is dit echter niet het geval.

Als je kijkt naar de grootmeesters van het vak zie je dat er ook met hard licht werd gewerkt. Neem bijvoorbeeld Rembrandt. In de foto en filmwereld is “Rembrandt belichting” een bekende techniek die vandaag de dag nog steeds wordt gebruikt. Dit is wat je leert op filmschool en op sets. Je kunt Rembrandt belichting herkennen aan het driehoekje licht onder 1 van de ogen.

Iemand laten poseren in het harde middag licht kan voor een veel voorkomende belichting zorgen genaamd “Racoon Eyes” of “doodshoofd belichting”. Licht valt op het voorhoofd, jukbeenderen en op de neus dit creëert een schaduw onder de wenkbrauwen, neus en kaaklijn. Je krijgt dit effect als je onderwerp naar beneden kijkt. Vraag je model zijn/haar kin op te tillen en zo valt er meer licht op de ogen en dit creëert een schaduw lijn precies op de kaaklijn wat vaak wordt gewaardeerd. Natuurlijk is dit ook een stijl voorkeur. Het kan heel intimiderend op beeld overkomen om iemand deze belichting te geven.

Zie hierboven een beeld uit The Godfather. Ook hier is Rembrandt belichting gebruikt. Doordat het model naar beneden kijkt valt er geen licht in de ogen, “Racoon Eyes”. Is dit  dan slecht belicht? In dit geval heeft het personage een duistere kant en past deze belichting goed bij de rol die hij speelt.

Tips

Hard licht wordt vaker gebruikt dan men denkt. De kunst ligt hem in de hoek waarin het licht binnen komt.  Als fotograaf en videograaf ben je constant bezig met het “Shapen” van het licht. Wat makkelijke tips die we kunnen geven bij het gebruik van licht zijn:

  • Laat het model richting het licht kijken.
  • Vraag of het model zijn/haar kin optilt.
  • Kijk of je Rembrandt verlichting kunt creëren.
  • Gebruik het licht als “Rimlicht”.
  • Schaduwen kunnen patronen veroorzaken op het beeld. Zorg ervoor dat deze het onderwerp beter doen laten uitkomen.
  • Wil je minder contrast zorg voor een vlak wat het licht reflecteert. Dit kan een scherm zijn maar dit kan ook naast een witte muur.